الگوریتم برج هانوی

مساله برج هانوی (Tower of Hanoi) یکی از مسائل جذاب، قدیمی و مشهور است که به یک مساله کلاسیک در علوم کامپیوتر تبدیل شده است. تاریخچه مساله از این قرار است:

در محوطه معبدی در آسیای دور سه میله الماسی قرار داشت که یکی از آنها حاوی تعدادی قرص طلایی بود. کاهنان معبد در تلاش بودند تا قرص های طلائی را از آن میله به یکی دیگر از میله ها تحت شرایطی انتقال دهند، و باور داشتند که با تمام شدن انتقال قرص ها عمر جهان نیز به پایان خواهد رسید! میله اولیه ۶۴ قرص داشت، که بر روی هم به طور نزولی بر اساس اندازه شان چیده شده بودند.

مساله برج هانوی (Tower of Hanoi) یکی از مسائل تاریخی مشهور است که در مباحث طراحی الگوریتم نیز به آن پرداخته می‌شود.

به شکل زیر توجه کنید:

 

\"برج

 

 

 

 

1) دیسک 1 را به میله B منتقل می‌کنیم (A --> B):

 

\"برج

 

 

 

 

3) دیسک 1 را به میله C منتقل می‌کنیم (B --> C):

 

\"برج void hanoi( int nDisk, char start, char temp, char finish ) { if( nDisk == 1 ) { cout << start << " --> " << finish << endl; } else { hanoi( nDisk - 1, start, finish, temp ); cout << start << " --> " << finish << endl; hanoi( nDisk - 1, temp, start, finish ); } }

 

برای مثال، فراخوانی تابع به صورت ( 'hanoi( 3, ‘A’, ‘B’, ‘C، مساله برج هانوی را با سه دیسک که در میله A قرار دارند و با کمک میله B به میله C منتقل خواهند شد، حل می‌کند.

پرواضح است که تابع بازگشتی فوق کمترین تعداد حرکت را چاپ می‌کند. چرا که برای جابجا کردن بزرگترین دیسک از پایین میله A، بقیه دیسک‌ها باید در میله B باشند. فقط در این صورت این دیسک جابجا می‌شود. در فراخوانی‌های بعدی، دیسک دوم از نظر بزرگی جابجا می‌شود و الی آخر. پس در این فراخوانی‌ها جابجایی بیهوده‌ای صورت نمی‌گیرد. نیز توالی حرکت‌ها برای هر n منحصر بفرد است. یعنی برای یک n مشخص، دو توالی متمایز از جابجایی‌ها وجود ندارد که تعداد جابجایی آنها کمتر یا مساوی این حالت باشد.

 

 

 

تحیل پیچیدگی زمانی مساله برج هانوی:

 

در حالت کلی می‌خواهیم بدانیم اگر تعداد دیسک‌ها n باشد، کمترین تعداد حرکت برای جابجا نمودن دیسک‌ها چقدر است؟

فرض کنید ( T( n تعداد حرکت‌های لازم جهت انتقال n دیسک به مقصد باشد. بر اساس توضیحات فوق، تعداد ( T( n - 1 حرکت برای انتقال n - 1 دیسک به میله کمکی، یک حرکت برای انتقال بزرگترین دیسک به میله مقصد، و مجددا ( T( n - 1 حرکت برای انتقال n - 1 دیسک موجود در میله کمکی به میله مقصد نیاز است. پس:

 

T( n ) = 2 T( n - 1 ) + 1

 

با حل این رابطه بازگشتی به روش‌های ریاضی، به نتیجه زیر می‌رسیم:

 

T( n ) = 2n - 1

مرتبه اجرایی این الگوریتم ( O( 2n است که چندان مرتبه مطلوبی به نظر نمی‌رسد. اما همانگونه که بحث شد، این روش حداقل تعداد حرکت‌های ممکن را می‌دهد؛ و هرگز نمی‌توان روش دیگری با مرتبه پایین‌تر برای حل آن یافت.

 

 

 

حل غیربازگشتی مساله برج هانوی:

 

مساله برج هانوی علاوه بر روش تابع بازگشتی، راه حل‌های غیربازگشتی نیز دارد. تا به اینجا مشخص شده است که بهترین راه حل برای جابجا کردن n دیسک، به تعداد نمایی حرکت نیاز دارد. در نتیجه مرتبه راه حل‌های آن در بهینه‌ترین حالت - چه بازگشتی و چه غیربازگشتی - از مرتبه 2n خواهد بود. اما آنچه که راه حل بازگشتی و غیربازگشتی را از هم متمایز می‌کند، مرتبه فضای مصرفی آن است.

حل بازگشتی مساله، فراخوانی‌های تو در تو و فضای پشته از مرتبه ( O( n نیاز دارد. در حالی که می‌توان با استفاده از روش غیربازگشتی این مرتبه را به ( O( 1 کاهش داد. البته این مساله تنها دلیل بررسی روش غیربازگشتی نیست. تبدیل مرتبه مصرف فضا از ( O( n به ( O( 1 زمانی که مرتبه اجرای الگورینم ( O( 2n است، چندان قابل توجه نیست. دلیل دیگر می‌تواند این باشد که برخی زبان‌های برنامه‌نویسی از فراخوانی بازگشتی توابع پشتیبانی نمی‌کنند و مجبور به استفاده ار روشهای غیربازگشتی هستند. اما دلیل اصلی این است که با بررسی این روش‌ها، تمرین کوچکی برای تبدیل الگوریتم‌های بازگشتی به غیربازگشتی انجام می‌دهیم.

تا کنون چندین روش مختلف جهت پیاده‌سازی غیربازگشتی حل مساله برج هانوی ارائه شده است، که من در اینجا دو روش را معرفی می‌کنم. توجه داشته باشید که همه جزئیات حل مساله به صورت دقیق و مشروح مطرح نمی‌شود، و استدلال قسمتی از نتیجه‌گیری‌ها به عنوان تمرین به شما واگذار می‌گردد.

روش اول- حل مساله برج هانوی را می‌توان معادل پاسخ دادن به این سوال دانست که: در هر مرحله کدام دیسک به کدام میله منتقل می‌شود؟

سوال اول: کدام دیسک؟ فرض کنیم دیسکهایی به شعاع y، x و z که رابطه x < y < z را با هم دارند، کوچکترین دیسک هر میله باشند. به عبارت دیگر، این سه دیسک بالاترین دیسک‌های میله‌ها هستند که قابلیت جابجایی دارند. اگر میله‌ای شامل هیچ دیسکی نباشد، دیسکی با شعاع بی‌نهایت را برای آن در نظر می‌گیریم. حال به استدلال‌های منطقی زیر توجه کنید:

استدلال شماره 1) x برابر 1 است. چرا که بر اساس قوانین حاکم بر مساله، هیچ دیسکی نمی‌تواند روی دیسک 1 قرار بگیرد. در نتیجه این دیسک همیشه بالاترین دیسک موجود در یکی از میله‌ها است.

استدلال شماره 2) در آغاز همه دیسک‌ها روی یک میله قرار دارند که دیسک 1 بالاترین دیسک آن است. پس در اولین مرحله دیسک 1 جابجا می‌شود.

استدلال شماره 3) دیسک‌هایی که طی دو مرحله متوالی جابجا می‌شوند حتما متمایز هستند. این مساله از بهینه بودن راه حل ناشی می‌شود. اگر قرار باشد طی دو مرحله متوالی یک دیسک خاص را جابجا کنیم، می‌توانیم دو مرحله را با هم ادغام کرده و کل جابجایی را یکجا انجام دهیم.

استدلال شماره 4) با توجه به قوانین حاکم بر مساله، دیسک z نمی‌تواند حرکت کند. چرا که دیسک‌های x و y هر دو از آن کوچکتر هستند.

استدلال شماره 2 می‌گوید که اولین حرکت همیشه با دیسک 1 است. استدلال شماره 3 می‌گوید حرکت بعدی با دیسکی غیر از دیسک 1 است. استدلال شماره 4 می‌گوید این دیسک نمی‌تواند بزرگترین دیسک موجود در بالای میله‌ها باشد. پس در مرحله بعدی دیسک y جابجا خواهد شد. و بالاخره حرکت بعدی باز هم با دیسک 1 است (چرا؟).

پس با بررسی منطقی خود به این نتیجه رسیدیم که دیسک 1 و دیسکی که بزرگترین دیسک در آن مرحله نیست، به صورت متناوب جابجا می‌شوند. مراحل با شماره فرد برای دیسک 1، و مراحل با شماره زوج برای دیسک y.

سوال دوم: کدام میله؟ حال که می‌دانیم در هر مرحله کدام دیسک جابجا می‌شود، به سراغ میله مقصد می‌رویم. در مراحل زوج که دیسک y منتقل خواهد شد، تشخیص میله مقصد بسیار آسان است. چرا که روی یکی از میله‌ها دیسک 1 قرار دارد، که دیسک y نمی‌تواند روی آن قرار بگیرد. در نتیجه به تنها میله باقی‌مانده (میله دیسک z) منتقل می‌شود. در مورد مراحلی هم که دیسک 1 قرار است جابجا شود، می‌توان اینطور استدلال کرد:

فرض کنیم دیسک 1 روی میله A قرار داشته باشد و آن را به میله C منتقل کنیم. در مرحله بعدی دیسک y جابجا می‌شود. و در مرحله بعد باز هم دیسک 1 باید جابجا شود. حال اگر این دیسک را به میله A بازگردانیم، به نوعی کار اضافی و بازگشت به عقب انجام داده‌ایم. برای آشکار شدن این موضوع کافی است مساله برج هانوی را با دو دیسک حل کنید، و در حرکت دوم دیسک 1، آن را به میله‌ای بازگردانید که از آن آمده بود. پس می‌توان گفت: در حرکت‌های متوالی، دیسک شماره 1 به میله‌ای حرکت می‌کند که از آن به میله فعلی خود نیامده است. این مساله نه تنها در مورد دیسک 1، که در مورد همه دیسک‌ها صادق است. یعنی همه دیسک‌ها در حرکت‌های خود به سمت میله‌ای می‌روند که در حرکت قبلی خود از آن نیامده‌اند. اما لحاظ کردن این شرط برای این دیسک‌ها لازم نیست. چرا که در هر مرحله، تنها یک انتخاب برای حرکت خود دارند.

تنها مساله باقی‌مانده، میله مقصد دیسک 1 در اولین حرکت خود است. زمانی که این دیسک اولین حرکت خود را انجام می‌دهد، نمی‌توان از استدلال فوق برای تشخیص میله مقصد استفاده کرد (چرا؟). استدلال این قسمت را هم که چندان دشوار نیست به شما وا می‌گذارم و تنها به بیان نتیجه می‌پردازم: اگر تعداد دیسک‌ها زوج باشد، دیسک 1 را در اولین حرکت به میله کمکی (یعنی میله B)، و در غیر اینصورت به میله مقصد (یعنی میله C) منتقل می‌کنیم.

به این ترتیب حل مساله برج هانوی به صورت غیربازگشتی پیاده‌سازی می‌شود. حال می‌دانیم که در هر مرحله کدام دیسک به کدام میله منتقل می‌شود. پیاده‌سازی کد این الگوریتم را نیز به شما وا می‌گذارم تا با کار روی آن به خوبی بر الگوریتم تشریح شده مسلط شوید.

روش دوم: یکی دیگر از روش‌های پیاده‌سازی غیربازگشتی حل مساله برج هانوی که در یک منبع اینترنتی مشاهده کردم، از الگوریتم زیر تبعیت می‌کند:

 

 

 

<pre class="\&quot;brush:" c;\"=""> void hanoi( int nDisk, char start, char temp, char finish ) { int max = nDisk; char dest = finish; int disk = max; while( true ) { while( disk > 0 ) { if( moving disk succeeds ) { if( disk == max ) { max--; if( max == 0 ) { return; } } dest = the final place of max; } else { dest = the alternative place between dest and the current place of disk; } disk--; } p and q = the places different of dest; disk = the smaller of the disks on top of p and q; dest = the place between p and q with greater disk on top; } }

 

 

تشریح عملکرد این الگوریتم یک تمرین خوب است. توضیح اینکه این الگوریتم بر خلاف الگوریتم قبلی که سعی در یافتن قوانین حرکت دیسک‌ها داشت، دقیقا همان روش بازگشتی را شبیه‌سازی می‌کند.

در پایان، توجه داشته باشید که دو روش ذکر شده، تنها روش‌های پیاده‌سازی غیربازگشتی حل مساله نیستند.




سال1391 ، 7 آذر


کلمات کلیدی
   farsi       copyright       icon       modelstate       MooTools       optimazion       VirtualBox       helper       design mobile website       Xperia       LUA       dll       info       control       avater       SOA       free open source for design web       controller       psd       int16       bridge       iis       batch       not       #C       slam       np       port 1432       mid       sher       BPR       Syncfusion       Request Validation       PPPoE       ip       vmw       ارشد       month       moible website       Dynamic       ui       hide       herf       sql back up       miroformat       کوچک کردن حجم اطلاعات Session       mp3       because        vs2012       size    

صفحات ما در فیس بوک
SQL



Google ++

طراحی وب سایتطراحی وب سایت با جدیدترین تکنولوژی های روز

طراحی و پیاده سازی وب سایتهای شخصی و تجاری و اداره ای با جدیدترین تکنولوژی های دنیا
به زبانهای

Asp.net{C#, Vb.Net, J#, Ajax}, Php{Html, Ajax}, js



بهینه سازی صفحات وببهینه سازی صفحات وب برای موتورهای جستجو

بهینه سازی صفحات وب برای موتور های جستجوگر برای افزایش بازدید و معرفی بهتر برای کاربران که به اصتلاح seo نامیده میشود

برنامه نویسیتولید و ساخت نرم افزار

ساخت انواع نرم افزارهی تحت ویندوز و وب و سرور و موبایل و میکروکنترلرها و... ساخت انواع سرویس دهنده های وب و سرور و ... ساخت انواع انالیزگرها و...